Normalnotorowe parowozy amerykańskie na PKP – Tomasz Roszak

Długo oczekiwana publikacja dotycząca eksploatacji na PKP normalnotorowych parowozów amerykańskich. Dokonana przez autora próba usystematyzowania zagadnień dotyczących parowozów amerykańskich pochłonęła dość dużo czasu. Ale warto było poczekać.

Parowozy amerykańskie zaistniały na kontynencie europejskim za sprawą obu wojen światowych. Zaprojektowany jako konstrukcja wojenna i przewieziony przez Atlantyk typ Consolidation z powodzeniem wykorzystano w zachodniej części Europy dla sprawnej translokacji wojsk. Na podstawie tej dokumentacji powstały pierwsze nowe lokomotywy dla PKP zamówione w 1919 roku przez rząd niepodległej Polski, które otrzymały oznaczenie Tr20.

Z kolei udział Stanów Zjednoczonych w II wojnie światowej był zasadniczą przyczyną podjęcia przez przemysł amerykański masowej produkcji nowej lokomotywy wojennej typu S160. Spełniwszy swe zadanie pozostawiony w zachodniej części Europy tabor nie stracił do końca wartości, wkrótce stał się obiektem transakcji handlowych. Pierwsza inicjatywa sprzyjająca upłynnieniu tego majątku należała do organizacji UNRRA. Tą drogą Polska weszła w posiadanie 75 parowozów S160, które na PKP otrzymały oznaczenie serii Tr201. W katastrofalnej sytuacji braku widoków na ożywienie gospodarcze, polski rząd podjął decyzję o zakupie materiałów i sprzętu pochodzącego z demobilu. W ten sposób PKP wzbogaciły park swych pojazdów trakcyjnych jeszcze o 500 parowozów typu S160, które oznaczono tym razem jako serię Tr203. Za tryumf racjonalizmu należy uznać zamówienie w czerwcu 1947 roku w Ameryce, nowego ciężkiego parowozu towarowego, opatrzonego w Polsce mianem serii Ty246.

Omówienie wymienionych serii parowozów uzupełniają tabele oraz wyodrębnione w aneksie życiorysy jak i informacje poświęcone amerykańskim urządzeniom trakcyjnym oraz żurawiowi ratunkowemu Orton.
Z ponad siedmiuset użytkowanych po ostatniej wojnie na polskich torach lokomotyw z rodowodem USA zaledwie kilka ocalało na muzealnych torach. Publikacja omawiająca amerykańskie parowozy normalnotorowe na PKP prócz przybliżenia ich historii jest także dowodem pamięci o drużynach parowozowych pracujących niegdyś na tym taborze oraz wyrazem hołdu dla autorów odważnych idei i roztropnych decyzji, którzy w przeszłości walczyli o wielką sprawę polskiego kolejnictwa i konsekwentnie ją realizowali.