Dwie ojczyzny Dwa patriotyzmy

„Dwie ojczyzny Dwa patriotyzmy” to jeden z najważniejszych i najbardziej wpływowych esejów w powojennej polskiej publicystyce politycznej, napisany przez Jana Józefa Lipskiego (wybitnego krytyka literackiego, historyka i opozycjonistę) i opublikowany w 1981 roku na łamach paryskiej „Kultury”.Tekst ten stanowi głęboką, krytyczną analizę polskiego nacjonalizmu oraz próbę zdefiniowania dojrzałego, opartego na prawdzie i samokrytycyzmie patriotyzmu.

W momencie publikacji (1981 rok, czas festiwalu Solidarności) esej był odważnym głosem ostrzegawczym. Lipski widział, że w odradzającym się ruchu demokratycznym zaczynają dochodzić do głosu tendencje nacjonalistyczne i ksenofobiczne. Tekst stał się fundamentem pod nowoczesną dyskusję o relacjach Polaków z sąsiadami (szczególnie w Europie Wschodniej) i do dziś jest cytowany jako przestroga przed instrumentalnym traktowaniem historii.