Stwarzanie świętości

Stwarzanie świętości – Walter Burkert

• Religia naturalna.  Autor bada pierwotne formy wierzeń Bliskiego Wschodu, starożytnego Izraela, Grecji i Rzymu, aby dotrzeć do mechanizmów wolnych od współczesnej teologii i nauki.
• Rytuały ucieczki i ofiara. Burkert porównuje krwawe ofiary składane bóstwom do biologicznych strategii przetrwania zwierząt. Przykładowo, jaszczurka odrzuca własny ogon, by ratować życie przed drapieżnikiem. Człowiek pierwotny oddawał bogom część (np. najcenniejsze zwierzę lub symboliczną cząstkę siebie, jak w obrzezaniu), aby w obliczu lęku przed śmiercią uratować całość. 
• Hierarchia kosmiczna. Struktury dominacji i podporządkowania występujące w stadach zwierząt zostały przez ludzi zmitologizowane i przeniesione w sferę nadprzyrodzoną. Uznanie wyższości bogów to ewolucyjnie wykształcony gest uległości, mający zapobiegać agresji silniejszego. 
• Zasada wzajemności (Do ut des). Strategia „daję, abyś mi dał”, kluczowa dla relacji społecznych u naczelnych, stała się fundamentem kultu religijnego. Człowiek składa dary bogom, oczekując w zamian ochrony i pomyślności.
• Potrzeba sensu. Religia działa jako system znaków służący do komunikacji z nieprzewidywalnym i niebezpiecznym środowiskiem, zamieniając lęk przed chaosem w uporządkowany kosmos znaczeń.